Je zou denken dat regen de lucht schoon spoelt en verlichting brengt voor hooikoortspatiënten. Maar het tegendeel is waar: tijdens en na een onweersbui kunnen hooikoorts- en astmaklachten juist fors toenemen. Dit fenomeen heet onweersastma (thunderstorm asthma) en kan zelfs bij mensen die normaal alleen milde hooikoorts hebben ernstige ademhalingsproblemen veroorzaken.
Medische waarschuwing: onweersastma kan acute benauwdheid veroorzaken die medische spoedhulp vereist. Bij ernstige ademhalingsnood: bel 112.
Hoe ontstaat onweersastma?
Tijdens een onweersbui komt een bijzondere combinatie van factoren samen:
1. Opwaartse wind
Krachtige opwaartse luchtstromingen tillen pollenkorrels hoog de atmosfeer in, waar de luchtvochtigheid hoog is.
2. Pollen barsten
Door vocht, temperatuurverschillen en elektrische lading nemen pollenkorrels water op en barsten ze open in honderden kleinere fragmenten: subpollen.
3. Neerwaartse verspreiding
Krachtige windstoten blazen de microscopische subpollen naar het grondniveau, waar mensen ze inademen.
Waarom zijn subpollen gevaarlijker?
Normale pollenkorrels zijn relatief groot (20–50 micrometer) en worden grotendeels opgevangen door de neus en bovenste luchtwegen. Daar veroorzaken ze de bekende symptomen: niezen, loopneus, jeukende ogen.
Subpollen zijn veel kleiner (minder dan 5 micrometer) en dringen daardoor diep door in de longen, tot in de bronchiën en longblaasjes. Daar veroorzaken ze een heftige immuunreactie: luchtwegen zwellen op, produceren overmatig slijm en de spieren rond de bronchiën verkrampen (bronchospasme).
Wie loopt risico?
Hooikoorts + astma
Mensen met hooikoorts én (milde) astma, ook als de astma normaal goed onder controle is.
Graspollenallergie
Graspollen barsten het makkelijkst uiteen tijdens onweer. Mensen met graspollenallergie lopen het meeste risico.
Alleen hooikoorts
Onweersastma kan de eerste keer zijn dat iemand zonder astmadiagnose benauwdheid ervaart.
Het Melbourne-incident (2016)
Het bekendste voorbeeld van onweersastma vond plaats in Melbourne, Australië, in november 2016. Een krachtig onweer tijdens het graspollenseizoen veroorzaakte een golf van duizenden spoedeisende hulpvragen voor ademhalingsnood. Meerdere personen overleden aan de gevolgen. Dit incident maakte wereldwijd duidelijk hoe gevaarlijk onweersastma kan zijn.
Onweersastma in Nederland
Hoewel de extreme situatie van Melbourne in Nederland niet snel zal optreden, komen onweersbuien tijdens het graspollenseizoen (mei–augustus) hier regelmatig voor. Bij een combinatie van hoge pollenconcentraties en onweer melden hulpverleners meer astma-gerelateerde spoedgevallen. PollenAlert.nl toont een onweerswaarschuwing op de homepage wanneer deze combinatie actueel is.
Wat kun je doen?
Blijf binnen
Tijdens en direct na een onweersbui bij hoge pollendruk. Sluit ramen en deuren.
Medicatie bij de hand
Neem je antihistamine, neusspray en — bij astma — je luchtwegverwijder (salbutamol).
Monitor pollendruk
Check de actuele pollenkaart en het weerbericht. Bij hoge graspollen + onweer: extra voorzichtig.
Bel bij nood 112
Bij benauwdheid, piepende ademhaling of het gevoel dat je niet voldoende lucht krijgt: direct medische hulp.